Kołatanie serca, uczucie „łomotania” w klatce piersiowej, nagłe osłabienie albo duszność to jedne z najczęstszych powodów zgłaszania się pacjentów do kardiologa. Bardzo często stoją za nimi zaburzenia rytmu serca, przede wszystkim migotanie przedsionków. Jedną z najskuteczniejszych metod leczenia tej arytmii jest kardiowersja elektryczna. Choć nazwa brzmi poważnie, w praktyce to krótki, rutynowy i bezpieczny zabieg wykonywany codziennie w oddziałach kardiologicznych.
Dlaczego serce zaczyna bić nierówno?
Serce nie pracuje „siłą mięśnia”, lecz impulsem elektrycznym. W zdrowym organizmie sygnał powstaje w tzw. węźle zatokowym — naturalnym rozruszniku serca — a następnie rozchodzi się w uporządkowany sposób po przedsionkach i komorach. Dzięki temu skurcze są regularne i wydajne.
W migotaniu przedsionków dochodzi do chaosu elektrycznego. W przedsionkach krąży jednocześnie wiele impulsów, które nie pozwalają sercu pracować w jednym rytmie. Skutkiem są:
• szybkie, nieregularne bicie serca
• spadek wydolności organizmu
• duszność i męczliwość
• zawroty głowy
Najpoważniejszym zagrożeniem jest jednak powstawanie skrzepów krwi w sercu. Jeśli taki skrzep przemieści się do naczyń mózgowych, może spowodować udar.
Na czym polega kardiowersja elektryczna?
Kardiowersja elektryczna to zabieg polegający na podaniu krótkiego impulsu elektrycznego przez klatkę piersiową. Impuls jest zsynchronizowany z zapisem EKG i powoduje jednoczesne „wyciszenie” nieprawidłowych impulsów w sercu. W efekcie naturalny rozrusznik serca odzyskuje kontrolę i pojawia się prawidłowy rytm.
Najprościej można to porównać do resetu komputera — serce nie jest uszkadzane, lecz wraca do prawidłowej pracy.To nie jest defibrylacja stosowana w zatrzymaniu krążenia. Defibrylacja ratuje życie osobie nieprzytomnej, natomiast kardiowersja jest planowym leczeniem pacjenta przytomnego.
Kiedy lekarz proponuje zabieg?
Najczęściej przy:
• migotaniu przedsionków
• trzepotaniu przedsionków
• częstoskurczu nadkomorowym
Kardiowersję wykonuje się, gdy:
• arytmia powoduje objawy
• leczenie lekami nie pomaga
• istnieje duża szansa powrotu prawidłowego rytmu
Dla wielu pacjentów jest to najszybszy sposób pozbycia się uciążliwego kołatania serca.
Jak przygotować się do kardiowersji?
Zabieg odbywa się w krótkim znieczuleniu dożylnym, dlatego pacjent musi być na czczo (zwykle 6 godzin bez jedzenia i 4 godziny bez picia).
Przed zabiegiem wykonuje się:
• EKG
• badania krwi
• ocenę krzepliwości
• konsultację anestezjologiczną
Bardzo ważne są leki przeciwkrzepliwe. Jeśli arytmia trwa dłużej niż 48 godzin, w sercu mogą znajdować się skrzepliny. Wtedy pacjent przez kilka tygodni przyjmuje leki rozrzedzające krew albo wykonuje się echo serca przez przełyk, aby upewnić się, że zabieg będzie bezpieczny.
Jak wygląda zabieg?
Pacjenci często obawiają się bólu — zupełnie niepotrzebnie.
Przebieg:
1. Pacjent leży na łóżku zabiegowym i podłączany jest do monitorów.
2. Anestezjolog podaje krótko działający lek nasenny.
3. Na klatce piersiowej umieszczane są elektrody.
4. Lekarz podaje impuls elektryczny.
Sam impuls trwa ułamek sekundy. Pacjent śpi i niczego nie czuje ani nie pamięta.Całość zajmuje kilka minut.
Co dzieje się po zabiegu?
Po kilku minutach pacjent się wybudza. Wykonywane jest kontrolne EKG. W większości przypadków od razu pojawia się prawidłowy rytm serca.
Możliwe, łagodne objawy po zabiegu:
• senność
• lekkie zmęczenie
• zaczerwienienie skóry w miejscu elektrod
Po 2–4 godzinach obserwacji pacjent zwykle wraca do domu (z osobą towarzyszącą — nie wolno prowadzić samochodu tego dnia).
Czy zabieg jest skuteczny?
Tak. Skuteczność wynosi:
• około 70–90% w migotaniu przedsionków
• ponad 90% w trzepotaniu przedsionków
Trzeba jednak wiedzieć: zabieg przywraca rytm, ale nie usuwa przyczyny arytmii. Dlatego po kardiowersji konieczne jest dalsze leczenie i przyjmowanie zaleconych leków.
Czy kardiowersja jest bezpieczna?
To jedna z najbezpieczniejszych procedur w kardiologii. Powikłania zdarzają się rzadko. Najważniejsze z nich — udar — praktycznie nie występuje, jeśli pacjent prawidłowo przyjmuje leki przeciwkrzepliwe przed i po zabiegu.
Ryzyko pozostawienia nieleczonego migotania przedsionków jest zdecydowanie większe niż ryzyko samej kardiowersji.
Kiedy pilnie zgłosić się do lekarza?
Natychmiastowej pomocy wymagają:
• szybkie i nierówne bicie serca utrzymujące się dłużej niż 30 minut
• duszność
• ból w klatce piersiowej
• omdlenie
• nagłe zaburzenia mowy lub osłabienie kończyn
Mogą to być objawy groźnej arytmii lub udaru.
Najważniejsze, co warto zapamiętać
Kardiowersja elektryczna:
• trwa kilka minut
• jest wykonywana w krótkim znieczuleniu
• nie boli
• często natychmiast usuwa objawy
• zmniejsza ryzyko powikłań migotania przedsionków
Dla wielu pacjentów to moment wyraźnej poprawy jakości życia — ustępuje duszność, zmęczenie i uczucie niepokoju towarzyszące arytmii. Najważniejsze jest przestrzeganie zaleceń lekarza i regularne przyjmowanie leków po zabiegu.